Opóźniona likwidacja szkody może generować dodatkowe koszty i stres, zwłaszcza gdy czas oczekiwania na decyzję ubezpieczyciela znacznie przewyższa terminy określone w umowie. Wielu poszkodowanych nie zdaje sobie sprawy, że ma prawo żądać odszkodowania nie tylko za szkodę główną, ale również za czasowy brak środków, utracone korzyści czy koszty zastępcze. Niniejszy tekst omawia kluczowe zagadnienia związane z dochodzeniem roszczeń z tytułu opóźnionej likwidacji szkody.
Podstawy prawne opóźnionej likwidacji szkody
Ustalenie odpowiedzialności ubezpieczyciela za opóźnienie w likwidacji szkody opiera się na
przepisach Kodeksu cywilnego oraz ustawy o działalności ubezpieczeniowej. Kluczowe znaczenie mają tu:
- Kodeks cywilny – art. 4451 wskazuje, że ubezpieczyciel jest zobowiązany do działania terminowego i rzetelnego;
- Ustawa o działalności ubezpieczeniowej – precyzuje maksymalny czas na rozpatrzenie roszczenia;
- Ogólne warunki ubezpieczenia – regulują szczegółowe procedury zgłaszania szkody i wypłaty odszkodowania.
W praktyce roszczenie z tytułu opóźnionej likwidacji można podzielić na dwie części:
roszczenie główne za szkodę majątkową oraz roszczenie uboczne za straty wynikające z samego zwłoki.
Warto podkreślić, że samo przekroczenie terminu nie zawsze oznacza naliczenie odsetek – niezbędne jest wykazanie szkody dodatkowej i jej wysokości.
Kiedy przysługuje odszkodowanie?
Prawo do rekompensaty powstaje w momencie przekroczenia terminów wskazanych w OWU lub przepisach.
Można wyróżnić następujące sytuacje:
- Ubezpieczyciel nie wypłacił środków w ciągu 30 dni od daty zgłoszenia;
- Pomimo uznania roszczenia, wypłata nastąpiła po terminie określonym w umowie;
- Ubezpieczyciel kilkukrotnie prosił o dodatkowe dokumenty bez uzasadnionej przyczyny;
- Brak informacji o stanie postępowania mimo wielokrotnych próśb poszkodowanego.
Często spotykaną praktyką jest zwłoka wynikająca z procedur wewnętrznych ubezpieczyciela, co poszkodowany może uznać za
nadużycie i podnieść zarzut braku należytej staranności. Aby skutecznie dochodzić roszczenia, należy:
- Zachować wszystkie e-maile i potwierdzenia nadania dokumentów;
- Zgromadzić dowody podjętych prób kontaktu (listy, maile, protokoły rozmów);
- Sprawdzić zapisy OWU dotyczące terminów wypłaty i formy zawiadomień;
- Dokonać wyceny szkód dodatkowych (np. koszty najmu auta zastępczego, utracone zyski).
Procedura dochodzenia roszczeń
Skuteczna realizacja prawa do odszkodowania wymaga przejścia kilku etapów:
Krok 1: Zgłoszenie opóźnienia
Niezwłocznie po przekroczeniu terminu należy wysłać do ubezpieczyciela wezwanie do wykonania świadczenia. W
dokumencie warto zawrzeć:
- Numer szkody i datę zgłoszenia;
- Informację o obowiązku wynikającym z OWU lub ustawy;
- Wyliczenie odsetek ustawowych oraz wartość roszczenia ubocznego;
- Termin na uregulowanie należności (zwykle 7–14 dni).
Krok 2: Negocjacje z ubezpieczycielem
Po otrzymaniu wezwania często dochodzi do negocjacji kwoty lub terminu wypłaty. Warto odwoływać się do:
- Interpretacji przepisów Kodeksu cywilnego;
- Orzecznictwa sądowego wskazującego na prawo do odszkodowania ubocznego;
- Praktyk rynkowych i opinii Rzecznika Finansowego.
Krok 3: Postępowanie sądowe lub polubowne
Gdy negocjacje nie przynoszą efektu, poszkodowany może skorzystać z:
- Mediacji prowadzonej przez Rzecznika Finansowego;
- Postępowania sądowego – wnosi pozew o zapłatę odszkodowania głównego i odsetek;
- Skargi do Komisji Nadzoru Finansowego w przypadku naruszeń przez ubezpieczyciela.
W sądzie szczególną wagę przywiązuje się do dowodów potwierdzających wysokość szkody ubocznej –
faktury, rachunki, wyceny rzeczoznawców, czy dowody zakupu rzeczy zastępczych.
Obliczanie wysokości odszkodowania
W praktyce wyróżniamy:
- Odszkodowanie główne – zgodne z wartością szkody majątkowej;
- Odszkodowanie uboczne – rekompensata z tytułu opóźnienia;
- Odsetki ustawowe – obowiązujące od dnia następnego po upływie terminu;
- Koszty zastępcze – np. najem auta, wynajem sprzętu, opłaty administracyjne.
Przykład wyliczenia odsetek ustawowych:
- Kwota główna: 10 000 zł;
- Czas opóźnienia: 60 dni;
- Odsetki ustawowe (9% w skali roku): 10 000 zł x 0,09 : 365 dni x 60 dni ≈ 148 zł.
W przypadku roszczeń ubocznych można dodatkowo dochodzić zwrotu kosztów poniesionych wskutek braku wypłaty, np. opłat za
autobus, pokoje hotelowe czy usługi zastępcze. Wszystkie wydatki należy starannie dokumentować, ponieważ ubezpieczyciel może
wnosić o sprecyzowanie zasadności każdego z nich.
Najczęstsze problemy i sposoby ich rozwiązania
Problemy, z jakimi spotykają się poszkodowani, to m.in.:
- Brak odpowiedzi na wezwanie do wypłaty;
- Wymaganie nieadekwatnej ilości dokumentów;
- Twierdzenie, że opóźnienie jest usprawiedliwione (np. z powodu pandemii);
- Odmawianie wypłaty odsetek lub kosztów zastępczych.
Aby skutecznie przeciwdziałać takim praktykom, warto:
- Dokładać wszelkich starań w gromadzeniu dokumentacji;
- Zapisywać przebieg rozmów telefonicznych z konsultantami;
- Korzystać z bezpłatnej pomocy Rzecznika Finansowego;
- Powierzyć sprawę wyspecjalizowanemu radcy prawnemu lub adwokatowi.
W sytuacji poważnych naruszeń można również rozważyć zgłoszenie sprawy do organów nadzoru lub postępowanie cywilne o odszkodowanie
z tytułu niedochowania terminów ustawowych.
